Aan de ingang zijn drie schakelmogelijkheden voorzien:
- ingangsimpedantie
- ingangscapaciteit
- gevoeligheid
Alle versterker onderdelen zijn voorzien van individuele voedingscircuits. In d voeding worden eerst langsregelaars toegepast en daarna parallel regelaars (shunt). De ontkoppelingen van de voeding gebeurt door middel van speciale electrolytische condensatoren met een lage ESR. Daardoor zal de filtering ook bij hogere frequenties nog goed werken. Ook zijn er zogenaamde "OS-CON" condensatoren gebruikt.
Tusen de eerste en de tweede versterkersectie is een laag kantelpunt aangebracht. De laagweergave wordt dan beneden 20 Hz onderdrukt zodat armresonanties geen rol kunnen spelen.
De complete kit wordt nu geleverd, inclusief onze protractor, voor 650 Euro.
De eigen ervaring metdeze bijzondere versterker willen we u niet onthouden:
Avontuur met een phono voorversterker
Al weer enige tijd zijn we bezig met een nieuwe phono voorversterker. Tot nog toe hadden we ervaring met een aantal designs:
1983 discrete voorversterker met een reeks geselecteerde j-fets parallel aan de ingang, ontwerp Peter van Willenswaard. Dat ding werd als kit verkocht en bijna alle gebruikers zijn er nog steeds blij mee.
1989 buizen voorversterker als uitbreiding op de buizen lijnversterker P-11. De schakeling was heel simpel, twee triodes met daar tussen een passief RIAA netwerk. Dat had wel een nadeel, de uitgangsimpedantie was hoogohmig en het “klankkarakter” veranderde bij sommige volumestanden. Voor MC gebruikten we een microfoon trafootje.
2006 buizen voorversterker P-13 met 2 x SRPP en daar tussen de RIAA correctie. Aan de ingang een AD 797 om de nodige gevoeligheid voor MC-elementen te verkrijgen.
2008 voorversterker met halfgeleiders, ingang op amp 797, daarna dubbel op amp 2228 met passieve RIAA. De voeding is tweeledig gestabiliseerd, eerst een LM317/337 en per versterker trap een discrete shuntregeling.
Het (voorlopig) resultaat
Om te beginnen de gebruikte installatie:
- Technics 1200 draaitafel met Elac annex v.d.HUL MC-1
- Hybride versterker HD-702 mede ontwikkeld door Jacco Dekkers
- Luidspreker RMT +/- 1992 eigen ontwerp drie-weg
- Interlink voor- naar regelversterker Sonic Link Control
- Luidspreker kabel Sonic Link AST-60
- Geen netfilters
De voorversterker was gemeten en de RIAA is redelijk nauwkeurig met –0,3 dB op 20 kHz en –1 dB op 20 Hz (met opzet, –3 dB op 15 Hz, rumblefilter).
In de meting, toen nog zonder behuizing, was er wat brom met open ingang. Eenmaal ingebouwd in een metalen behuizing en aangesloten met de keuzeschakelaars op 30 Ohm ingangsimpedantie en gevoeligheid 300 µVolt was er met het volume vol open geen brom en geen ruis waarneembaar!
Dus toen maar een plaat opgezet. Het begon met wat Jazz, Clark Terry en later Dizzy Gillespie. Nou die blazers klonken perfect. Daarna een plaat van Maaike Nicola. En daar schrok ik van! Maaike had een aantal platen en CD’s opgenomen bij Max Bolleman. Ik heb er toen bij Max mijn verbazing over uitgesproken dat het allemaal nogal “ingeblikt” klonk. We werden geen vrienden. In de studio legde hij uit dat hij Maaike in een soort telefooncel had geplaatst en alle instrumenten werden close-miked geregistreerd. Later werd er dan bij het masteren (matig) galm aan toegevoegd om het een beetje “juicy” te maken.
De plaat die ik nu beluisterde klonk NIET ingeblikt. Dat klopte dus niet met mijn herinnering. Opvallend was het uitstekende geluid van de gitaar en de contrabas. Helaas klonk de piano wat minder. Het stereobeeld is niet plat maar het is en blijft een studio-opname.
Toen maar even goed naar de hoes gekeken. Die plaat die nu op stond, Maaike’s eerste denk ik, was niet bij Max Bolleman opgenomen maar bij RBS (René van Broekhoven) in Rotterdam. Op de foto was te zien dat alle instrumenten in een groep stonden met Maaike daarvoor met een solo-mike. Het enige vreemde aan de opname is de klank van de piano. Die klonk alsof er geen klankkast omheen zat. Kijkend op de foto zie ik dat het in elk geval geen vleugel was en misschien wel een elektronische piano!
Hoe dan ook deze voorversterker laat ons de platen “beleven” als niet eerder. Zelfs de buizen worden niet gemist. Vooral ook prettig om bij hoog volume geen ruis te horen. Daarna nog wat doorgeluisterd naar oude opnamen van o.m. Yehudi Menuhin (vioolconcert van Mendelssohn), Billie Holliday, Jacques Brel dans l’Olympia, Ulla Meinecke en nog wat diverse Jazz.
Voorlopig is deze P-14 een genot om naar te luisteren.
John van der Sluis
Avontuur met een phono voorversterker (deel 2)
In de laatste alinea van deel I heb ik vermeld dat ik de buizen niet miste. Dat is nu anders!
De tweede dag zijn er een paar andere platen beluisterd met de nieuwe voorversterker.
Harry James: “The King James Version”
Recorded live to the master disc at Wylie Chapel june 1976
Sheffield Lab SL21/SL22
Zoals eerder in een draad op forum.nl opgemerkt gaat het hierbij om bijzondere opnamen. De hoestekst vermeldt dat het gaat om een opname waarbij slechts twee microfoons werden gebruikt. Ik kan zeggen dat dit te horen is! Alle instrumenten staan op hun plaats en je waant je bij een echte live performance. De trompet (van Harry) heb ik zelden zo goed op een opname gehoord. Heel bijzonder is ook de bas-trombone, wat een mooi instrument! Het kostte me dan ook geen enkele moeite om beide kanten van de plaat geheel uit te luisteren.
En toch …….. zou dit niet nog beter klinken op een buizenset? Voorlopig heb ik daar geen antwoord op, maar het kriebelt wel. Misschien toch maar weer eens een echte SET bouwen om hier achter te komen.
Te horen is ook dat de opname in een relatief kleine ruimte is gemaakt. De opnamekwaliteit doet me wel denken aan dat andere hoogstandje: Houten Herman in Monterey. Ook dat is zo’n opname waarbij slechts twee microfoons werden gebruikt. Die opname is overigens niet in een zaal gemaakt, maar op een grasveldje in de buurt van een vliegveld. Helaas heb ik dat alleen op CD.
Stravinsky, Le Sacre du Printemps
Concertgebouw Orkest o.l.v. Colin Davis
Philips 6529071
Het gaat hier om een analoge opname uit +/- 1978. Als ik het me goed herinner waren er vier microfoons bevestigd onder de kroonluchter midden boven het publiek en ten minste twee microfoons links en rechts (op het balkon?).
Het gaat hier om een cassette, dat wil zeggen een doos met drie platen. De andere twee platen zijn de Vuurvogel en Petroesjka. Beiden onder dezelfde omstandigheden opgenomen in het Concertgebouw.
Van die Sacre heb ik ook een CD en die klinkt verbazend goed. Vooral bij forse paukenslagen is te merken dat CD een medium is waarbij dynamiek nauwelijks een rol speelt. Op de plaat is dat “anders”. Het lijkt of bij de paukenslagen het volume iets terug genomen is. Maar daarvoor krijg je wel iets anders terug, de veel betere definitie van de pauken. Het hele orkest staat er trouwens voorbeeldig op. Stravinsky haalt alles uit de kast, zo ook de hoorns. En die hoorns klinken goed en duidelijk geplaatst achter de strijkers. Opvallend is ook dat de strijkers heel realistisch klinken. Bij oudere opnamen is dat vaak minder.
En ook nu bekruipt me het gevoel dat je dit beter met een buizenversterker kunt beluisteren. Hoewel dat minder is dan bij de opnamen van Harry James.
A Portrait of Frank Sinatra
Capitol CAPBOX 111
Deze cassette met twee platen kreeg ik ooit cadeau (van PvW) voor mijn verjaardag. Voor Peter was dat een hele zelfoverwinning want hij is hier bepaald geen fan van. Maar hij wist dat alles wat los en vast zat van Sinatra door mij verzameld werd.
Het aardige is dat Peter de platen, voor ze aan mij te geven, beluisterde. Bij de, naar zijn mening, “betere” ofwel “goede” opnamen staat er een door hem aangebracht rood kruisje.
Het gaat hier om vroege stereo opnamen (en enkele mono!) uit de jaren ’50 en ’60. Het is een soort compilatie van songs met begeleiding van diverse orkesten, waaronder Nelson Riddle, Billy May en Gordon Jenkins.
Nu luister ik regelmatig naar Sinatra CD’s. Die stem zit in mijn hoofd gegrift. Maar dit klinkt “anders”, heel anders. Het orkest, hoe goed ook, zakt weg tot ver achter de stem en de violen van Gordon Jenkins schreeuwen hun vervorming uit. Maar die stem ……… ik ken geen CD waar die stem zo goed op staat. Helder en klaar alsof ie in de kamer staat, alsof er geen microfoon aan te pas kwam. Werkelijk Fantastisch!
John
