Correspondenties

Sent: Tuesday, February 04, 2003 11:59 AM
Subject: Luidsprekers vs Versterker

Geachte heer/ mevrouw,
In een van de stukjes op uw site wordt gesuggereerd dat de versterker het hart is van de installatie. Ik zal maar meteen met de deur in huis vallen: ik ben het daar totaal niet mee eens. De luidsprekerboxen zijn het hart van de installatie. "Beter een matige versterker en goede boxen, dan een goede versterker en matige boxen". En dat kan ik staven met een schitterend voorbeeld.
Toen ik nog thuis woonde was ik zelf in het bezit van een TEAC versterkertje van zo'n 300 piek en een paar 2e hands Peerless zelfbouwboxen. Mijn vader had (heeft) een heuse QUAD-versterker en een paar Transmissionline zelfbouwboxen met o.a. de KEF B110 voor het midden en de B139 voor het laag.
Een kwalitatief beter laag heb ik nooit uit een luidsprekerbox horen komen. Met speels gemak, alsof het een toon van 1Khz betrof, gooide de B139 de bas eruit en de kast (want die bepaalt uiteindelijk de kwaliteit van de bas) en de transmissionline deden de rest. Geen onderdukt boem-basje, geen verlies beneden de 60/70hz, maar een echte bas. Zo hoort een contrabas te klinken, zo hoort een kanon (uit "1812") te klinken. Acoustisch of electronisch. Zuiver als water.
Altijd dacht ik dat het aan de versterker lag. Ik besloot dus mijn Peerless boxen (die met 55x30x35 cm) toch niet super klein waren, maar vergeleken bij de bakbeesten van mijn vader (100x45x45 cm) toch aardig in het niet vielen) eens aan te sluiten op zijn QUAD. Het resultaat was "teleurstellend." Weliswaar was de muziek beter in balans, zeker bij hogere volumes was de weergave nog steeds lineair (een van de kenmerken van de QUAD), maar het verwachte verschil in het laag bleef uit. Het klonk wat beter, maar het diepere laag miste ik nog steeds, wat een e-n-o-r-m verschil met de boxen van mijn vader. Ook het hoog en het midden bleven kwalitatief toch "wat achter".
Omgekeerd heb ik de situatie ook mee mogen maken. Inmiddels woonde ik op mezelf. Mijn TEAC versterkertje was vervangen door een iets betere Yamaha, die kwalitatief gezien -uiteraard- nog steeds in het niet valt bij de QUAD.
Maar de boxen van mijn vader kwamen onverwacht mijn kant uit. Moeder de vrouw was ze meer dan beu (toegegeven, ze zien er ook niet uit). Of ik ze wilde hebben. Nou, een dommere vraag bestaat niet. Mijn "Peerlessjes" verdwenen naar de computerkamer en de bakbeesten van mijn vader kwamen bij mij in de woonkamer. Meteen even het laag testen. Dus hup "1812" (met het bekende kanon) bij mijn vader geleend, even uit de eigen collectie e.e.a. uit het rek gehaald (o.a. "Poland" van Tangerine Dream, Tubular Bells van Mike Oldfield (het echte door hem zelf gespeelde nummer, niet zo'n populaire ingekorte, niets zeggende nep re-make)). Het verschil was wederom fe-no-me-naal. In het hoog en midden, maar toch vooral het laag. Mijn god wat heb ik veel gemist! Tranen sprongen van vreugde in mijn ogen. De eenvoud waarmee deze boxen alles aan kunnen was hemels! Stiekum en eenmalig duwde ik de volumeknop naar een wat hoger (voor de buren zeer onbeschaafd) niveau.
Hoewel nu hoorbaar dat de middentonen ietsje meer naar voren kwamen t.o.v. de rest (het is tenslotte geen QUAD versterker), bleef het laag mooi strak, vol en vooral indrukwekkend klinken. Vooral de diepe tonen. En nog steeds met speels gemak weergegeven als betrof het een simpele toon van 1Khz. De prachtige bas uit Tubular Bells van Mike Oldfield. Geen probleem. Contrabassen, kerkorgels, contrafagotten, basdrummen, pauken, grote troms, synthesizer bassen. Kiest u maar, de B139 heeft er geen enkel probleem mee.
Nee, het bewijs was geleverd en ik heb het daarna nog vaker kunnen horen: Beter goede luidsprekerboxen en een wat matige/middelmatige versterker dan omgekeerd. Ik heb daarna nog heel wat (dure) installaties en boxen mogen beluisteren, maar de zelfbouwboxen van mijn vader wonnen het op alle terreinen, zeker in het laag. Behalve misschien in het hoog (de speaker die er in zat is me even ontschoten). Hoewel helder en gedetailleerd klonk het een tikkie metaal-achtig. Later heb ik bij een kennis van mijn vader dezelfde boxen gehoord, ook aangesloten op een QUAD (uiteraard). Hij had de hogetonen speakers vervangen door Decca-Hoorns. En dat was toch wel een verbetering.
Ik hoop dat u na het lezen van dit verhaal toch tot de conclusie zult komen dat luidsprekerboxen wel degelijk het allerbelangrijkste zijn van de stereo-installatie. Waarmee ik niet wil zeggen dat een goede versterker en goede afspeelapparatuur niets zullen toevoegen. In tegendeel. Want als mijn vader zijn QUAD wil ruilen met mijn Yamaha, sta ik meteen bij hem voor de deur. :-)
Als laatste wil ik nog even toevoegen dat veel mensen tegenwoordig termen als "warm" en "muzikaal" etc. gebruiken om te omschrijven hoe hun versterker klinkt. Een versterker hoort maar 1 ding te doen: het signaal dat hij binnenkrijgt versterken en het verder exact te laten zoals het is. Gewoon lineair versterken en weergeven, niets vervormen, ook niet bij vol vermogen.
En dat doet een QUAD versterker in mijn ogen perfect.

Met vriendelijke groet,
Harold Klink.

Beste Harold

Ik vrees dat je mijn bewering, of beter standpunt, staaft. In het verleden heb ik goedkope versterker modellen getest en daar waren er een paar bij die
er met kop en schouders bovenuit sprongen. Wat schetst de verbazing dat dat toevallig zowel een Teac als een Yamaha waren. Vooral die eenvoudige (maar
goed ontworpen en gebouwde) Yamaha is een streling voor het oor.
Natuurlijk leveren die versterkers geen groot vermogen. Dus als je de buren wilt plagen dan gaan ze vervormen en wordt het laag ongecontroleerd. Het is ook niet verbazingwekkend dat de duurdere Yamaha modellen allemaal minder goed klinken (minder detail, minder ruimtelijk).
Daarmee wil ik niet zeggen dat die Quad een slechte versterker is, hoewel bijvoorbeeld de 44-405 combinatie bepaald niet "muzikaal" is. In elk geval levert zo'n Quad een ruim vermogen en blijft ook in luide passages het geluid (of beter de bas unit) goed gecontroleerd.
Ik vermoed dat die transmissielijn een zogenaamd BBC model is. De tweeter is dan een T27 van KEF. Als de afstemming van de lijn goed is komt daar inderdaad een heel mooie basweergave uit. Het stereobeeld (de afbeelding in de ruimte, breedte en diepte) is wat minder maar dat kan niet anders gezien het filter en de kastvorm.

Je laatst geponeerde stelling is klinkklare nonsens afkomstig uit de Quad hoek. De oude heer Walker (Peter) stelde jaren '60 al duidelijk dat een versterker niet meer was dan "een draad met versterking". Gelukkig zijn de meesten onder ons tot bezinning gekomen en met name de verscheidene ontwerpers. Alle (elektrische, elektronische en mechanische) componenten in de signaalweg dragen bij aan het "karakter" van de installatie. En als die componenten goed gekozen zijn kan het gebeuren dat de muziek meer emotie overdraagt dan bij een middelmatige installatie. We spreken in dat geval van een "muzikale" weergave. De muziek wordt natuurlijk het minst aangetast als er GEEN componenten in de signaalweg zitten!

vriendelijke groeten
John van der Sluis

Beste John,

Hmm, wel erg toevallig natuurlijk dat juist die Teac en Yamaha er bovenuit staken. Maar dat neemt niet weg dat er natuurlijk meerdere Teac's en Yamaha's gemaakt zijn, dus de kans dat je hetzelfde type versterker beluisterd hebt, is aanwezig, maar niet zo groot natuurlijk.
En ik heb liever een Yoko versterker met de door mij omschreven tranmissionline boxen in kijn kamer staan, dan een Quad (of een ander topmerk) met Yokoboxjes. Ik kan me niet aan de indruk ontrekken dat dat niet voor jou zal gelden. Of anders: een goedkoop midisetje van Sony of Philips met topboxen of een topversterker aan een paar Jamo/Philips/Sony boem-boxjes van 30x20x20 cm.

Mijn stelling was meer van "eigenlijk zou een signaal alleen maar versterkt moeten worden door een versterker. Niks meer en niks minder", want het gaat erom dat datgene wat aangeleverd wordt ook exact zo weergegeven moet worden.
Ik moet er niet aan denken dat de muziek van Tangerine Dream en Klaus Schulze die ik vaak beluister ineens "muzikaal" gaat klinken, want dat is bij deze surrealistische muziek nou juist niet de bedoeling. Die moet kil, ijzig en dood klinken. Sommige passages eruit althans.

De Quad-combi van mijn vader is overigens een 33/303 meen ik. En dat ding klinkt prima, vooral indien er flink wat dynamiek in de muziek zit (zoals bij sommige 'zwaardere' klassieke werken soms het geval is, waar hele zachte en hele luide passages elkaar nog al eens afwisselen) hoor je het verschil wel tussen zijn Quad en mijn Yamaha 396. Dat zal ik zeker niet ontkennen.
Quad staat er om bekend dat zij dat signaal inderdaad kunnen versterken, 'zonder' vervorming van het signaal, of althans, daadwerkelijk meetbare vervorming. Zo was het vroeger tenminste. Toen was de meetapparatuur natuurlijk nog lang niet zo ver ontwikkeld als nu het geval is. Er zou toen sprake zijn van het feit dat de vervorming van de Quad niet meetbaar zou zijn, omdat de apparaten waarmee gemeten werd zelf ook een bepaalde afwijking hadden. De gemeten vervorming van de Quad zou binnen die afwijking vallen. Vandaar mijn stelling. Tuurlijk zijn er meerdere merken die dat tegenwoordig ook kunnen. Maar dat voel je ook in je portemonnee. Niet dat Quad zo goedkoop is trouwens. Ik ken drie gelukkige bezitters van Quad voor- en eindversterkers. De apparaten zijn allemaal meer dan 20-25 jaar oud en er heeft nooit iets aan gemankeerd. Behalve bij mijn vader, daar is 10 jaar geleden eens een lampje vervangen.

Met vriendelijke groet,

Harold Klink.

Contact Us