De muziekbeleving
Hawk audio producten leiden tot optimaal genieten van uw muziek. Hieronder leest u waarom en hoe we kwamen tot het ontwikkelen van deze producten met de doelstelling uw muziekbelevenis te verrijken.
Het luisteren naar muziek kan een belevenis zijn. Het kan je in vervoering brengen, het kan je blij maken of juist bedroefd. Kortom muziek is emotie. En dat geldt zowel voor de componist, die op die manier iets tot uitdrukking wil brengen, als voor de uitvoerende muzikanten en, last but not least, voor de luisteraar.
In de decennia die achter ons liggen is er een nieuwe vorm van muziekbeleving ontstaan. Waar we vroeger naar een concertzaal moesten kunnen we nu via de audio installatie de muziek in onze huiskamer meebeleven. Dat danken we aan technische vooruitgang en aan de massaproductie van audio componenten, zoals CD-spelers, versterkers en luidsprekers, die het voor iedereen betaalbaar maakt. Stereo is nu standaard in elke huiskamer, maar biedt het ook de voldoening die een live concert biedt? Meestal niet! We trachten nu enig inzicht in de materie te geven waardoor u in de gelegenheid bent tot een betere keuze van apparatuur te komen met als resultaat een meer 'muzikale' beleving van uw muziek.
Lang voordat de stereo installatie gemeengoed werd waren er al audiofielen en hobbyïsten die trachtten door middel van bijzondere apparatuur de concertzaal naar de huiskamer te verplaatsen. Vaak was dat apparatuur van kleine fabrikanten die van hun hobby hun vak maakten en vervolgens de, meestal handgemaakte, producten aanboden voor de echte liefhebber. Roemruchte namen circuleerden in kleine kennersgroep. Sommige van die namen zijn, als merknaam, nog steeds op de markt. Te denken valt dan bijvoorbeeld aan Quad, Marantz en Klipsch. Daarnaast waren talloze elektronica hobbyïsten wereldwijd (en vooral in Japan en in de U.S.A.) elk op eigen wijze bezig met het verbeteren (modificeren) van bestaande apparatuur dan wel met het ontwikkelen van eigen schakelingen en luidsprekers.
Wat al die uitvinders, hobbyïsten en producenten bewoog is het realiseren van een zo hoog mogelijke geluidskwaliteit met behulp van elektronische middelen. Nu beweert elke fabrikant dat zijn producten aan de hoogste kwaliteitseisen voldoen. Dat wordt gestaafd door een waar wir-war van cijfers in de folders en specificatiebladen. Helaas is het zo dat veel, zich noemende, audio journalisten zwichten onder het commercieel geweld van die fabrikanten met als resultaat kritiekloze (veelal zeer lovende!) artikelen in de bekende tijdschriften. Inzicht in de materie en het duiden van klankmatige verschillen en de oorzaken daarvan zult u in die artikelen niet of nauwelijks aantreffen.
Er zijn twee duidelijke oorzaken te vinden voor het op de markt brengen van minder muzikale producten. De hoofdoorzaak zit in de marketing argumenten van marketeers (ofwel marketing engineers) die trachten aan de 'wensen van de consument' tegemoet te komen, respectievelijk het product zodanig te concipiëren dat het zich in positieve zin onderscheidt van concurrerende producten. Veel 'knopjes en lichtjes' zijn het resultaat om maar te zwijgen van sommige, voor de meesten onder ons onbegrijpelijke, afstandsbedieningen. Een bijkomende eis, mede gezien de wereldwijde verkoop, is de betrouwbaarheid van het product.
Een tweede oorzaak is te vinden in de ontwikkeling van elektronica in het algemeen en de opleiding die moet leiden tot goed inzicht in elektronica bij de aanstaande ontwerpers/ingenieurs. Met de komst van silicium halfgeleiders onstond de term 'solid state', wat aanduidt dat een daarmee uitgerust product zeer betrouwbaar is. Later ging men transistoren integreren in 'chips' ofwel geïntegreerde schakelingen. Deze ontwikkeling leidde ertoe dat er ingenieurs werden opgeleid die geen weet hebben van de eigenschappen van een transistor. Verdere integratie leidde tot complexe chips die dienst doen in computers maar ook toepasbaar zijn in audio apparatuur. Overigens is de besturing van een moderne CD-speler ondenkbaar zonder microprocessor. Ook werden er chips ontwikkeld voor de regeling van het volume en de ingangskeuze van audio apparaten. Dat is handig in combinatie met een afstandsbediening maar juist deze laatst genoemde chips tasten (de kwaliteit van) het audio signaal aan.
In de jaren '80 en '90 groeide een generatie van elektronici op die er naar streefde alle eisen en problemen 'softwarematig' op te lossen. Je ziet nu apparatuur op de markt komen waarbij elke bron, dus elk binnenkomend signaal, onmiddellijk in een digitale codering wordt omgezet. Dat digitale signaal wordt vervolgens 'bewerkt', dat wil zeggen dat via digitale rekenprocessen het volume en de toonregeling ingesteld worden. Meestal wordt het daarna in een converter terug vertaald naar een analoog signaal, maar we zien ook meer-en-meer apparatuur op de markt komen waarbij het signaal digitaal blijft tot aan de luidsprekeraansluiting.
De 'zegeningen' van deze ontwikkelingen zijn dat we kunnen genieten van meer bedieningsgemak, duidelijke schermpjes (displays) met tekstinformatie en in sommige gevallen kan zelfs de apparatuur 'onzichtbaar' weggestopt worden. Er worden zelfs luidsprekers aangeboden in de vorm van een (plat) schilderij. Allemaal fantastische vindingen. Helaas is de muziek meestal ver te zoeken.
Bij 'HAWK' producten staat de muziekkwaliteit voorop. De 'zegeningen' van onze apparatuur zijn het ontbreken van knopjes en lichtjes, het ontbreken van (storende) beveiligingen, geen digitale signaalbewerkingen en geen displays. 'Terug naar de Natuur' zou ons motto kunnen zijn, terug naar natuurlijke weergave met zo weinig mogelijk ingrepen in het signaal.
De CD
Laten we bij het begin beginnen, bij de bron. De meest gebruikte muziekbron is de CD-speler. In principe is dat een eenvoudig apparaat. Het digitale signaal van de CD wordt ingelezen, de eventuele leesfouten worden gecorrigeerd, het signaal wordt digitaal gefilterd en vervolgens via een zogenaamde 'converter' omgezet naar een analoog signaal. Het zo verkregen muzieksignaal vertoont geen ruis, geen brom, veel dynamiek, geen last van krassen of stof (zoals vroeger bij de grammofoonplaat), kortom een ideale muziekweergever. Helaas pakt het in de praktijk nogal anders uit. Om te beginnen is er de doodse stilte die optreedt als er geen muziek meer is. Op dat moment wordt de uitgang kortgesloten door 'mute' transistoren. Die transistoren veroorzaken op het moment dat er wel muziek is (en ze dus uitgeschakeld zijn) een verstoring van het signaal. Er treedt een soort 'mist' op in het stereobeeld, alsof er een gordijn voor hangt. Dat moet dus anders! Een tweede, en zeer groot, probleem is de digitale storing die veroorzaakt wordt door de, helaas noodzakelijke, digitale chips. Die vorm van storing veroorzaakt (mede) jitter. Jitter is een soort digitale jank die tot gevolg heeft dat de natuurlijke klankkleur van instrumenten aangetast wordt. Tenslotte is er een invloed van mechanische aard, veroorzaakt door trillingen van buitenaf, maar ook veroorzaakt door het loopwerk zelf. Al deze factoren beïnvloeden het muzieksignaal in negatieve zin.
De Hawk loopwerken en CD-spelers functioneren beter dan standaard CD-spelers. Om te beginnen wordt er een stabiele mechanische basis toegepast, een speciaal ontwikkelde bodemplaat van 2 cm dik dempt de eigen trillingen van het loopwerk. Daarnaast wordt alle beplating voorzien van dempingsmateriaal hetgeen trillingen van buitenaf in hoge mate onderdrukt. De digitale stoorsignalen worden onderdrukt door betere (forsere) voedingen en betere ontkoppeling van de chips. In de CD-speler wordt een 'mooi' IC als uitgangsversterker ingezet die bovendien op een relatief hoge spanning werkt. Muting ontbreekt. N.B. Op dit moment is er geen loopwerk of speler verkrijgbaar!
In de eigen converter van Hawk gaan we nog omzichtiger te werk. De voedingen voor het analoge en digitale deel zijn geheel gescheiden. Bovendien vinden er in deze DAC 11 (!) stabilisaties plaats van de voeding. Sommige van die stabilisaties zijn zeer bijzonder, dat zijn shunt ofwel parallel stabilisaties. De uitgangsversterker is geheel discreet. Dat wil zeggen opgebouwd uit losse transistoren (geen IC's).
Het resultaat van dit alles is een muziekweergave van ongekende schoonheid. De opname klinkt zoals ie bedoeld is: ruimtelijk en natuurlijk, kortom zoals het bij de opname klonk!
De Regelversterker
Een regelversterker 'regelt' het geluid. Hij zorgt voor de instelling van het volume, hard of zacht, en voor de ingangskeuze. Daarnaast is een belangrijke functie de zogenaamde 'impedantieaanpassing'. Enerzijds mag een regelversterker geen noemenswaardige belasting vormen voor de bron. Veel CD-spelers en tuners gaan hoorbaar vervormen bij een ingangsimpedantie die lager is dan 50 kiloOhm. Anderzijds is het wenselijk een lange verbindingskabel (interlink) toe te kunnen passen tussen regel- en eindversterker. De eindversterker kan dan weggeborgen worden op een minder in het zicht vallende plaats. Om daaraan te voldoen is een lage uitgangsimpedantie wenselijk. Daar de functie van een regelversterker een geheel andere is dan die van de eindversterker heeft het bovendien voordelen beide geheel te scheiden, dus elk zijn eigen behuizing en voeding.
Hawk regelversterkers munten uit door hun simpelheid. Aan de buitenkant slechts twee knoppen en binnenin een zeer eenvoudige buizenschakeling. Een buis heeft het voordeel van een grotere lineariteit dan een transistor. Het nadeel van een buis zijn de slijtage en zijn gevoeligheid voor de manier van voeden. Bij de Hawk schakelingen is daarom de voeding zeer gedegen uitgevoerd. De ingangsimpedantie is met 100 kiloOhm ruim voldoende en de lage uitgangsimpedantie zorgt er voor dat enkele meters verbindingskabel geen probleem vormen. De schakeling is zodanig geconfigureerd dat de buizen een zeer lange levensduur hebben. Bij continu gebruik gaan de buizen gemiddeld 5 jaar mee! Bovendien gaat het om relatief goedkope buizen die gemakkelijk vervangen kunnen worden.
De Eindversterker
De eindversterker dient er toe de spanning zodanig te versterken dat het vereiste vermogen bereikt kan worden en vervolgens die spanning om te zetten in een stroom. Het liefst zien we een uitgangsspanning die niet beïnvloed wordt door de aangesloten luidspreker. In de praktijk is dat niet goed mogelijk daar elke component een eigen weerstand heeft. Eindtransistoren hebben weerstand en ook de voeding heeft dat. Het is daarom dat er altijd een compromis gesloten wordt. Een compromis tussen prijs en het daarvoor haalbare.
De Hawk eindversterkers zijn in principe simpel. Een eenvoudige discrete transistorversterker (slechts 4 transistoren) verzorgt de spanningsversterking en aan de uitgang vinden we FET-transistoren die een hoge stroom kunnen leveren. Door meerdere fet's parallel te schakelen wordt de maximale stroom navenant groter. In de A-60 wordt overigens een buizenschakeling toegepast voor de spanningsversterking. De eindversterkers zijn NIET voorzien van een (het signaal afbreuk doende) beveiliging. De toegepaste schakeling beveiligt zichzelf.
De A-18 levert ruim voldoende vermogen voor huiskamergebruik. Een scala van luidsprekers is mogelijk inclusief (hybride) electrostaten. De A-60 kan vrijwel ALLE denkbare luidsprekers aan, inclusief de allergrootste electrostaten. En dat alles gaat met een ongehoord 'gemak'. Vooral met de A-60 heb je, in combinatie met een Hawk regelversterker, het voordeel van 'buizengeluid' zonder de nadelen ervan.
De nieuwste ontwikkeling vormt onze D-701 eindversterker. Dit is een zogenaamde klasse-D versterker waarbij het signaal in pulsbreedte geschakeld wordt. Het grote voordeel van deze techniek is het stroombesparende, en dus milieuvriendelijke, energieverbruik. Daarnaast is de zeer lage uitgangsimpedantie in staat om de basweergave, zelfs bij de moeilijkste luidsprekers, zeer strak weer te geven.
Geïntegreerde versterker
De jongste ontwikkeling is een geïntegreerde versterker waarbij regel- en eindversterker gecombineerd worden. In deze versterker is het, evenals in de A-60, een elektronenbuis die de spanningsversterking verzorgt. Aan de uitgang worden vier vermogens fet's toegepast. Er zijn twee uitvoeringen beschikbaar, de HB-20 en de HB-30.
De HB-20 levert 25 Watt in 8 Ohm en 40 Watt in 4 Ohm. De HB-30 levert 35 Watt in 8 Ohm en 50 Watt in 4 Ohm. Alle overige specifikaties en bedienfaciliteiten van beide modellen zijn gelijk.
Het aardige is nu dat als je zo'n HB-20 combineert met een goede CD-speler en een paar PMT-2 luidsprekers je écht High End kwaliteit bereikt voor een redelijke prijs.
Nu is er ook de D-402 versterker. Deze klasse-D versterker biedt de mogelijkheid om direct twee bronnen aan te sluiten, bijvoorbeeld tuner en CD. Naast een fantastische geluidskwaliteit is er ook het milieusparende energieverbruik.
Luidsprekers
Een luidspreker dient het gehele spectrum van de muziek weer te geven zonder hoorbare 'kleuring' of vervorming. Het nadeel van 'rechthoekige' luidsprekers is dat ze vrijwel altijd een eigen klankkleur hebben. Dat wordt onder meer veroorzaakt doordat de panelen gelijkzijdig zijn waardoor 'staande golven' optreden die zich uiten als resonanties, dus kleuring. Een probleem is ook dat een luidspreker 'unit' slechts over 3 à 4 octaven inzetbaar is. Vrijwel alle luidspreker systemen zijn daarom 'meerweg' systemen, er worden verschillende units ingezet voor de verschillende weer te geven frequentiegebieden. Om dat goed te doen zijn er scheidingsfilters nodig die er voor zorgen dat elke unit zijn eigen toegewezen frequentiegebied toebedeeld wordt. Een probleem, vooral bij export, is dat de units voor de hogere frequenties minder belastbaar zijn dan de units voor lage frequenties. Om te voorkomen dat die midden- en/of hoogunits (tweeters) kapot gaan door overbelasting worden er in het filter vaak 'steile' filters toegepast met relatief veel componenten. Soms wordt ook een beveiliging aangebracht. Zowel die filters als sommige soorten beveiliging beïnvloeden de muziekkwaliteit nadelig.
De Hawk luidsprekers hebben ronde, dus zeer stijve, vormen. Naast de afwezigheid van 'kastkleuring' zorgt de ronde vorm voor een betere 'afstraling'. Die betere afstraling draagt er toe bij dat er een 'losser' geluidsbeeld neergezet wordt, dus minder 'vastgeplakt' aan de luidspreker, en bovendien dat men op een groter oppervlak van de kamer stereo waarneemt. Je hoeft dus niet per sé op één plek te gaan zitten om mooi stereo te horen. De toegepaste serie-filters, dit in tegenstelling tot de meer gebruikelijke parallel-filters, gebruiken weinig componenten en hebben daardoor weinig nadelige invloed op het geluid. De luidsprekers zijn op eenvoudige wijze beveiligd door een PTC-weerstand of door een lampje.
Hawk luidsprekers zetten een ongelofelijk stereobeeld neer, iets waarbij gebruikelijke luidsprekers vér achter blijven. Alle modellen zijn gemakkelijk aanstuurbaar en bruikbaar met alle soorten versterkers. Ze geven daarbij eenzelfde resultaat: meer muziek!
Ook u kunt genieten van een puur natuurlijk geluid. Bestel daarom nu uw Hawk Audio apparatuur.
